Freelancerzy (ZZP) w Holandii coraz częściej znajdują w swoich umowach klauzule, które przenoszą na nich odpowiedzialność za ewentualne dopłaty podatkowe i kary. Eksperci alarmują, że nie wszystkie tego rodzaju zapisy są zgodne z prawem, a firmy często wykorzystują niepewność ZZP, by uniknąć potencjalnych kosztów związanych z ukrytym stosunkiem pracy (schijnzelfstandigheid).

Nowy trend: przenoszenie ryzyka na ZZP

W ostatnich miesiącach holenderski urząd skarbowy Belastingdienst aktywnie kontroluje przypadki schijnzelfstandigheid – sytuacji, w których ZZP w rzeczywistości pracuje jak etatowy pracownik, a firma powinna odprowadzać za niego składki i podatki. Jeśli urząd uzna, że taka sytuacja ma miejsce, zleceniodawca może otrzymać nakaz zapłaty zaległych składek oraz kary finansowe.

Aby uniknąć tych kosztów, coraz więcej firm dodaje do umów klauzule, które próbują przenieść to ryzyko na ZZP. W praktyce oznacza to, że freelancerzy mogą zostać obciążeni dodatkowymi opłatami wynoszącymi nawet kilka tysięcy euro.

Niejasne zapisy – co na to prawnicy?

Prawnicy analizujący umowy zauważają, że coraz częściej pojawiają się w nich nielegalne postanowienia, które formalnie nie mają mocy prawnej.

„Zapisy sprzeczne z prawem po prostu nie obowiązują, nawet jeśli ZZP je podpisał”
– mówi prawnik prawa pracy Bastiaan van Rossum.

Dla organizacji ZZP Nederland problem ten jest coraz bardziej widoczny. Od początku roku codziennie otrzymuje zgłoszenia od freelancerów, którzy nie wiedzą, jak postępować z takimi klauzulami. W poprzednich latach takich zapytań nie było wcale. Najczęściej problem dotyczy branży IT oraz usług biznesowych.

Co może, a czego nie może przenieść zleceniodawca?

ZZP w pułapce – realne przypadki

IT-freelancer R. odkrył w swojej umowie klauzulę, która przenosiła na niego odpowiedzialność za ewentualne dopłaty i kary.

„Zlecenie wyglądało na spełniające wszystkie wymogi niezależności, więc dlaczego w umowie znalazł się taki zapis?” – zastanawiał się R.

Gdy poprosił o zmianę klauzuli, jego zleceniodawca stanowczo odmówił. „To nie było fair. To duża firma, a ja ponoszę znacznie większe ryzyko” – mówi freelancer. Po konsultacji z prawnikiem dowiedział się, że zapis jest nieważny, ale ostatecznie podpisał umowę, bo wiedział, że w razie sporu sądowego klauzula nie będzie miała mocy prawnej.

ZZP’erka Z., która pracowała dla gminy przez pośrednika, również napotkała nielegalne zapisy w umowie.

„Kiedy odmówiłam podpisania dokumentu w tej formie, zagrozili mi niewypłaceniem faktury” – opowiada.

Ostatecznie agencja natychmiast zakończyła współpracę, a ZZP’erka straciła źródło dochodu.

Niepewność i dezinformacja – dlaczego firmy stosują takie praktyki?

Zdaniem prawników zleceniodawcy często działają ze strachu przed kontrolami Belastingdienst i nie do końca rozumieją obowiązujące przepisy.

„Najskuteczniejszym sposobem na uniknięcie schijnzelfstandigheid jest rzeczywista zmiana modelu współpracy” – mówi Van Rossum. „Dodawanie nielegalnych klauzul to tylko pozorne rozwiązanie, które w dłuższej perspektywie może szkodzić firmom.”

Eksperci ostrzegają, że ZZP, którzy nie zgadzają się na podpisanie takich umów, tracą przez to zlecenia, a nieuczciwe praktyki wpływają negatywnie na cały rynek pracy.

Masz wątpliwości co do swojej umowy? Zanim ją podpiszesz, skonsultuj się z prawnikiem. Nie wszystkie klauzule, które znajdziesz w dokumencie, są prawnie wiążące!

Źródło: NOS – Opdrachtgevers leggen risico op naheffing bij zzp’er, terwijl dat niet altijd mag

Publikacja  26.03.2025