W holenderskiej branży budowlanej narasta niepokój dotyczący skuteczności kontroli nad zjawiskiem tzw. schijnzelfstandigheid – czyli pozornego samozatrudnienia. Organizacje branżowe i związki zawodowe ostrzegają, że Belastingdienst (urząd skarbowy) może nie mieć wystarczającej liczby inspektorów, by faktycznie egzekwować przepisy na placach budowy.

Zbyt mała liczba inspektorów

Federacja wykonawców budowlanych AFNL zwraca uwagę, że fiskus dysponuje zbyt małym zespołem kontrolnym, aby skutecznie sprawdzać, czy na budowach pracują prawdziwi przedsiębiorcy, czy w rzeczywistości osoby w relacji pracownik–pracodawca.

To właśnie w budownictwie często spotyka się tzw. bouwplaatshelpers — pomocników budowlanych, którzy pracują długotrwale dla jednego zleceniodawcy, w praktyce wykonując polecenia jak pracownicy etatowi, a nie niezależni przedsiębiorcy.

Związek zawodowy FNV mówi wręcz o „śmiertelnej ciszy” ze strony Belastingdienst. Brak widocznych działań może sprawiać wrażenie, że problem nie jest priorytetem. Związkowcy domagają się przedstawienia wyników dotychczasowych kontroli w sektorze budowlanym.

„Mix narzędzi kontrolnych”, ale mało konkretów

Belastingdienst odpowiada, że opiera się na „miksie instrumentów kontrolnych” — takich jak wizyty w firmach czy kontrole dokumentacji (boekenonderzoek). Jednocześnie urząd podkreśla, że obywatele i przedsiębiorcy powinni w pierwszej kolejności sami stosować się do przepisów dotyczących relacji zleceniodawca–wykonawca.

Według sekretarz stanu ds. finansów Marnix Heijnen, rząd nie zamierza przedłużać okresu „miękkiego podejścia”, w którym nie nakładano kar za fałszywe samozatrudnienie. Oznacza to, że od 1 stycznia 2026 r. kary będą mogły być ponownie stosowane wobec firm korzystających z nieprawidłowych konstrukcji zatrudnienia.

Obecnie Belastingdienst ma do dyspozycji około 80 etatów (FTE) przeznaczonych na kontrole zgodności z ustawą Wet DBA.

Nieuczciwi pośrednicy na celowniku

Związek FNV wzywa także do podjęcia działań wobec pośredników, którzy w praktyce działają jak agencje pracy tymczasowej, pobierając tygodniowe zaliczki od pracowników oraz dodatkowe opłaty i odsetki. Często stawki godzinowe w takich przypadkach są niższe niż 15 euro, co stoi w sprzeczności z zasadami uczciwego samozatrudnienia.

Co to oznacza dla przedsiębiorców w budownictwie

Od 2026 roku ryzyko finansowe związane z błędnym określeniem relacji zlecenia znacznie wzrośnie. Firmy budowlane powinny więc:

Dla samych ZZP ważne będzie, aby potrafili udowodnić faktyczną niezależność — inaczej mogą zostać potraktowani jako pracownicy, a ich zleceniodawcy zostaną ukarani.

Podsumowanie

W branży budowlanej coraz wyraźniej słychać obawy o możliwości egzekwowania przepisów dotyczących fałszywego samozatrudnienia. Choć rząd deklaruje powrót kar od 2026 roku, ograniczone zasoby Belastingdienst mogą sprawić, że praktyczne wdrożenie przepisów będzie powolne.

Jedno jest jednak pewne: zarówno zleceniodawcy, jak i samozatrudnieni powinni już teraz przygotować się na bardziej rygorystyczne kontrole Wet DBA.

Źródło informacji:
Accountancy Vanmorgen, „Bouwsector bezorgd over controle op schijnzelfstandigheid”, 8 października 2025 r.
Na podstawie publikacji Financieele Dagblad (FD).

Publikacja 04.11.2025